Zachowek — czym jest? Komu się należy? Jak go uzyskać, w jakiej wysokości może zostać przyznany?

By in
17

Zapraszając do dalszej lektury tego tekstu, obiecujemy dać odpowiedź na pytania zawarte w tytule oraz na kilka kolejnych związanych z tematem zachowku, od dawna osadzonego w naszym prawie. Określa się go również mianem instytucji, ze względu na ilość i różnorodność sytuacji, w jakich jest wypłacany.

Spis treści:

  1. Co to jest zachowek
  2. Komu się on należy?
  3. Jak uzyskać zachowek?
  4. Ile może wynieść zachowek

Co to jest zachowek

Jest on formą ochrony finansowej najbliższego kręgu rodzinnego spadkodawcy, w sytuacji gdy dziedziczy po nim inna osoba, nie zaś ci, którzy dziedziczyliby po nim ustawowo lub też zapisana część spadku dla danej osoby jest niższa, niż wynikałoby z dziedziczenia ustawowego. Jest to rodzaj zabezpieczenia finansowego, więc nie można dzięki temu odziedziczyć przedmiotów o dużej wartości materialnej albo sentymentalnej. Można za to otrzymać go wyłącznie w formie pieniężnej.

Komu jest on przynależny?

Kilku określonym grupom osób, są nimi zstępni, wstępni i małżonek. Również osoby przysposobione, mają prawo do zachowku, podobnie jak osoby przysposabiające. Warto jednak pamiętać, że w sytuacji gdy spadkodawca pozostawia i rodziców i dzieci, tylko te ostatnie są powołane do dziedziczenia, więc tylko one mają prawo do zachowku.

Jak uzyskać zachowek?

Pierwszym krokiem jest wezwanie osoby zobowiązanej do dobrowolnej zapłaty. Najczęściej będzie to: spadkobierca/cy, zapisobiercy windykacyjni, osoby obdarzone darowizną. Następnie można to zrobić na drodze sądowej, gdy wystąpimy z powództwem o zapłatę. Przedawnienie tego roszczenia, następuje po pięciu latach od śmierci spadkodawcy lub ogłoszenia jego testamentu. Do zachowku nie wliczają się drobne darowizny, darowizny dokonane przed dziesięciu i więcej laty, tylko na rzecz osób niebędących spadkobiercami i nieuprawnionych do zachowku.

Jeśli obdarowany jest sam uprawniony do zachowku to wówczas, jest zobowiązany do wypłaty zachowku tylko w granicach wzbogacenia się skutkiem otrzymanej od spadkodawcy darowizny.

Do wzbogacenia wlicza się również spłatę długów obdarowanego. Suma do zapłaty będzie kwotą tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jej/jego własny zachowek. Obdarowany może też wydać innym uprawnionym do zachowku przedmiot darowizny.

Ile może wynieść zachowek

W myśl art. 991 Kodeksu Cywilnego wysokość zachowku to 1/2 wartości udziału spadkowego, który przypadałby spadkobiercy przy dziedziczeniu ustawowym i 2/3 wartości udziału spadkowego, w sytuacji, gdy spadkobiercą jest osoba trwale niezdolna do pracy bądź małoletnia.

Powszechnie stosuje się wzór obliczania zachowku, który został opracowany przez B. Kordasiewicza:

Zachowek = 1/2 lub [2/3] × a × (b+c),

gdzie: Zachowek – wysokość należnego zachowku,

1/2 lub [2/3] – współczynnik wynikający z art. 991 KC,

a – wysokość udziału spadkowego należnego uprawnionemu przy dziedziczeniu z ustawy,

b – czysta wartość spadku,

c – wartość darowizn doliczanych do spadku dla potrzeb obliczenia zachowku (art. 994–995 KC).

Kto jest nieuprawniony do otrzymania zachowku

  • osoby uznane za niegodne dziedziczenia,
  • osoby, które zrzekły się praw do dziedziczenia na podstawie podpisanej umowy w formie aktu notarialnego,
  • spadkobiercy odrzucający spadek,
  • małżonek będący ze spadkodawcą w separacji, albo gdy został złożony pozew z jego wyłącznej winy,
  • zachowku nie otrzymają również osoby, które przed śmiercią spadkodawcy otrzymały od niego darowizny w wysokości równej zachowkowi lub wyższej,
  • grupą nieuprawnioną do otrzymania zachowku jest rodzeństwo.

Zachowku nie otrzyma osoba wydziedziczona czyli, ta, która w myśl art. 1008 Kodeksu Cywilnego:

  1. wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  2. dopuściła się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  3. uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Na wszelkie Twoje wątpliwości związane z tematem zachowku, bądź innymi aspektami prawnymi chętnie odpowiemy. Skontaktuj się z naszą kancelarią już teraz.

Autor: Sylwia Chruścińska

54321
(0 votes. Average 0 of 5)
Leave a reply

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *